“Ik schrijf eerst wat in me opkomt. Daarna ga ik schaven.”

Dr. Esther Janssen won de Marco Blom Proefschriftprijs 2026. DEMPACT belde haar met de vraag: wat is je schrijfgeheim?

Ze dacht dat ze een afspraak had met haar promotor, maar eenmaal op locatie werd dr. Esther Janssen (Radboudumc) feestelijk onthaald door collega’s en Alzheimer Nederland. Uit handen van Marco Blom (voormalig hoofd wetenschappelijk onderzoek) ontving ze de Marco Blom Proefschriftprijs 2026. “Ik was super verrast. En heel blij.”

De hersenen onder druk

Janssen won de prijs met haar samenvatting ‘De hersenen onder druk: de verborgen schade van hoge bloeddruk’. Hoge bloeddruk verhoogt het risico op dementie, maar hoe dat werkt is niet precies bekend. En ook niet hoe vroeg hersenschade door hoge bloeddruk zichtbaar is. Janssen onderzocht daarom met MRI-scans de hersenen van mensen van gemiddeld dertig jaar, met en zonder hersenschade. Het blijkt dat een hoge bloeddruk dan al zorgt voor meer hersenafwijkingen, en voor een minder goed werkende bloed-hersenbarrière. Na haar promotie, afgelopen juni, kreeg Janssen veel complimenten over haar lekenpraatje. Dat inspireerde haar om mee te doen aan de proefschriftprijs.

Sterke metafoor

Alzheimer Nederland reikt deze prijs jaarlijks uit aan de onderzoeker die diens proefschrift het duidelijkste samenvat voor een breed publiek. Uit 11 inzendingen kwamen vier finalisten: Amber Boots, Simon Braak, Esther Janssen, en Jasper Smits.

Janssens kwam als winnaar uit de bus omdat haar samenvatting volgens de jury snel verheldert waar het onderzoek over gaat en invoelbaar maakt waarom haar onderzoek belangrijk is. Ook maakte Janssen sterk gebruik van een metafoor: ze vergelijkt wegen en steegjes in de stad met bloedvaten in de hersenen en hoe het eruit ziet als die wegen geblokkeerd zijn.

Lees de samenvatting op alzheimer-nederland.nl

Schrijfgeheimen

DEMPACT belde Janssen en vroeg haar: wat is je schrijfgeheim? “Veel oefenen,” zegt Janssen direct. “Het helpt ook dat ik schrijven altijd al leuk vond.” Ze deelt graag haar ervaring en tips met collega-onderzoekers.

Tip 1 Neem de tijd

“Soms duurt het even voor de flow in het schrijven ontstaat. Ik ga er daarom altijd goed voor zitten: ik blokkeer er het liefst een hele dag ervoor. En ik probeer me dan ook te focussen: e-mail gaat uit, telefoon stil.”

Tip 2 Schrijf wat in je opkomt

“Voor een eerste versie schrijf ik wat in me opkomt. Zonder te letten op taalgebruik of zinsopbouw. Meestal start ik met het doel van het onderzoek en wat eruit kwam. En hoe we die uitkomst hebben gevonden. Daarna ga ik schaven: is het verhaal logisch opgebouwd? Pas als de inhoud okay is, kijk ik pas naar de precieze formulering en maak ik er mooie zinnen van.”

Tip 3 Even laten

“Als ik toch vastloop ergens, laat ik vaak even los. Dan ga ik verder met een onderdeel waar ik wel mee verder kan. Zo kom ik er dan weer in. En als het lekker gaat, pak ik het stukje weer op waarover ik struikelde.”

Tip 4 Laat leken meelezen (en: doorbijten)

“Het is heel leerzaam om mensen om je heen mee te laten lezen. Niet je collega’s, maar je partner of familie. Het is wel pittig als iemand aangeeft dat bepaalde uitleg onbegrijpelijk is, zeker als je daar enorm op hebt zitten zwoegen. Maar daar leer je heel veel van. Even doorbijten dus.”